Мегаком мамлекеттик мекемеси боюнча маек

Бегим Турдалиева: Башта 100 процент акция 19 млрд сомго чейин бааланып, кийин баасын тушуруп жатып да бир нече попытка болсо да Мегакомду сатууга мъмкън болбоду. эми болжолдуу баасы 12 млрдга баалынып жатыптыр( оценщиктерге жарыяланган конкурстун жыйынтыгы чыга элек азырынча). Сиздин оюнузча анын баасынын арзандашы сатылбай жатканынан улам болуп жатабы же дегеле мобилдик компаниянын кызмат корсотуудогу актуалдуулугу томондогондон баасы да ушундай бааланып жатабы? Искендер Шаршеев: Үн байланышы менен иштеген мобилдик операторлордун жана компаниялардын келечеги бир нече факторлордон, анын ичинде 5G технологиясын кабыл алуунун өсүшүнөн, интернетке негизделген байланыш платформаларынын популярдуулугун жогорулатуудан, ошондой эле жасалма интеллектти жана үн менен машина үйрөнүүнүн көбөйүшүнөн улам түзүлүшү мүмкүн. 5G технологиясы ылдамыраак интернет ылдамдыгын жана ишенимдүү туташууларды алып келиши күтүлүүдө, бул жогорку дааналыктагы үн жана видео чалуулар сыяктуу үн байланыштары үчүн жаңы колдонуу учурларын камсыз кылат, ошондой эле нерселердин интернети сыяктуу башка тармактардын өсүшүн колдойт ( IoT). WhatsApp, Facebook Messenger жана Zoom сыяктуу интернетке негизделген байланыш платформалары да барган сайын популярдуу болуп баратат жана алардын колдонулушу өсө берет, анткени көп адамдар алыстан иштеп, байланыш үчүн санарип куралдарына таянышат. Акыр-аягы, үн байланыштарында жасалма интеллектти жана машиналык үйрөнүүнү колдонуу кеңири жайылат деп күтүлүүдө, анткени бул технологиялар үндөрдү таануу жана транскрипциялоо сапатын жакшыртуу, жаңы жана табигый угулуучу кеп синтезин иштеп чыгуу үчүн колдонулат. Жалпысынан үн байланышы менен иштеген мобилдик операторлордун жана компаниялардын келечеги атаандаштыктын күчөшү, ошондой эле жаңы бизнес моделдердин жана киреше агымдарынын пайда болушу менен мүнөздөлөт. Биздикилер баары тез алмашкан учурда тапкан таза пайдасын ишке киргизбей, сыртка чыгарып жаткандан, реинвестиция болбой элден артта калууда. Бегим Турдалиева: мамлекет "жаман менеджер" дегенге кошуласызбы? Искендер Шаршеев: Мамлекет бир нече себептерден улам уюлдук оператордун бизнеси үчүн мыкты менеджер боло албайт деп айтууга болот. Мунун бир себеби, мамлекеттин телекоммуникация тармагындагы жеке компаниялардыкындай деңгээлдеги тажрыйбасы жок болушу мүмкүн. Бул уюлдук операторду башкарууда натыйжасыздыкка жана инновациянын жоктугуна алып келиши мүмкүн. Дагы бир себеби, мамлекеттик компаниялар саясий таасирге жана кийлигишүүгө дуушар болот, бул компаниянын же анын кардарларынын кызыкчылыгына туура келбеген чечимдерге алып келет. Бул дагы коррупцияга жана кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланууга алып келиши толук ыктымал. Кошумчалай кетсек, мамлекеттик компаниялар жеке компаниялар сыяктуу максималдуу киреше жана эффективдүүлүккө ээ болбошу айкын, бул керектөөчүлөр үчүн чыгымдардын көбөйүшүнө жана жаңы технологияларга инвестициянын азайышына алып келишин пайда кылчудай. Белгилей кетсек, бул дайыма эле боло бербеши мүмкүн, анткени айрым мамлекеттик уюлдук операторлор жакшы көрсөткүчтөргө ээ болуп, кардарларына жеткиликтүү жана ишенимдүү кызматтарды көрсөтө алышкан. Бирок, ар бир өлкөнүн конкреттүү контекстти жана жөнгө салуучу чөйрөсүн эске алуу маанилүү. Бегим Турдалиева: Сиздин оюнузча эмнеге ушуга чейин бул мобилдик байланыш операторун чыныгы сатып алуучу чыкпай келди? Муну эске алсак, ишкана акчалай саан уй бойдон кала берет, бирок аны сатып алган адам кандайдыр бир проблемаларга туш болушу мумкун. Ошондуктан, кыязы, аны сатып алуу уулуу-токсикалуу болуп саналат. Мамлекеттик институттар адилет соттук териштирүүгө жана жеке менчикти коргоого багыт алганына кепилдиктер берилмейинче, мамлекеттик мүлктү сатып алуу мындай активге жеке менчикти кепилдикке салбайт. Ошондуктан абал ушундай. Бегим Турдалиева: эгерде бул жолку аракеттен да майнап чыкпаса эмне кылса болот? Эгерде мамлекеттик уюлдук оператор көптөн бери сатыла элек болсо, аны сатууга даярдоо үчүн бир нече кадамдарды жасоо керек: Компаниянын активдерине, милдеттенмелерине жана финансылык натыйжаларына кылдат баа берүү. Бул компаниянын наркынын так сүрөттөлүшүн камсыз кылат жана тиешелүү суроо бааны коюуга жардам берет. Рынокто анын күчтүү жана айырмалоочу жактарын көрсөтүп, компания үчүн так жана ынанымдуу баалуу сунушту иштеп чыгуу. Потенциалдуу сатып алуучулар менен бөлүшө турган өсүү жана кеңейүү стратегияларын камтыган компаниянын келечеги үчүн планды иштеп чыгуу. Жеке капиталдык фирмалар, башка мобилдик операторлор же стратегиялык инвесторлор сыяктуу потенциалдуу сатып алуучуларды аныктоо. Сатуу процессин мүмкүн болушунча жылмакай кылуу үчүн финансылык отчеттор, юридикалык документтер жана толук маалымат меморандуму сыяктуу бардык керектүү документтерди даярдоо. Компания бардык тиешелүү ченемдик-укуктук актыларга жана мыйзамдарга ылайык экенин жана сатууда эч кандай мыйзамдык же ченемдик тоскоолдуктар жок экендигин кароо. Акыр-аягы, сатуу процессине жардам берүү үчүн тажрыйбалуу инвестициялык банкты же кеңешчини жалдоо, анткени алар компанияны потенциалдуу сатып алуучуларга сатуу жана эң жакшы келишимди түзүү үчүн тажрыйбага жана ресурстарга ээ. Белгилей кетчү нерсе, мамлекеттик уюлдук операторду сатуу процесси татаал жана көп убакытты талап кылышы мүмкүн жана так стратегия жана жакшы даярдалган план болушу маанилүү. Өкмөт ошондой эле чечимдерди кабыл алууда жана коомчулук менен байланышта ачык жана ырааттуу болушу керек. Толук материал Эркин Тоо сайтында: https://erkin-too.kg/bazary-zh%d2%afrb%d3%a9g%d3%a9n-megakomdun-emi-ishi-zh%d2%afr%d3%a9b%d2%af/